Тылсым дүние

Бағзы тәсілдермен емдейтін бақсы

Бұл кісі 17 жасында үлкен қари, ғұлама молдадан бата алған. Ауыра берген соң дем салған молда: «Емшілікті ұстамасаң болмайды. Сенікі таза әруақ, асау тайдай бұлқынып тұр», – деген соң осы жолға қадам басуға мәжбүр болыпты. «Дегенің келе берсін, түф деген түкірігің жерге түспесін», – деп бата берді аузы дуалы ұстазы. Содан бастап ол адам емдеуге көшеді.

Емдеу тәсілі тіпті бөлек

Жаңыл Қансейітова Оңтүстік өңіріне аты мәлім халық емшісі. Ол Шымкент қаласында тұрады. Медициналық академияны бітірген жоғары білімді маман. Десек те, оның емшілік жолда жүргеніне 40 жылдан асыпты. Ақындардың өлең жазар кезде шабыты оянып, шумақтардың кенеттен төгіліп келе беретіні секілді, алдына науқас жан адам келгенде емшінің бойында кенеттен тылсым күш бұлқынып, айтатын сөзі жыр шумағы сияқты ағылып келе береді. Науқастың ауруын, оның себебін, шипасын, басқа да зиянкестерін емші осылай тоқтаусыз айта жөнелетіні талайды таңқалдырған.

Жаңыл емшінің емдеу тәсілі де басқаша, өзгелерге ұқсамайды. Ол кісі ем барысында көне тәсілдерді пайдаланады. Алдымен, әрине, тамыр ұстайды. Сосын дұға-сүрелермен емдейді. Құрқылтайдың ұясымен, сондай-ақ түрлі пайдалы, емдік шөптерді түтіндету, оған шомылдыру, зікірлету арқылы аурудан айықтырады. Түйілген жүйке жүйесіне, бездеріне, ағза мүшелеріне сынықты орнына түсіргендей әдістер қолданады. Сонда науқас адам жаңа туғандай серпіліс алады. Емші сонымен бірге қамшылап дем салады. Оның аластауы да ерекше: емделушінің тұла-бойы тітіркеніп, бойының тазарып жатқанын кәдімгідей сезіп отырады.  Бұдан небір адасу сезімінде жүргендер де есін жинайды. Бастысы – ем барысында емделушінің бойында күдік-күмән болмауы тиіс.

Енді бір тәсілі – ұшықтау. Тіл-көз, кесір-кесапаттарды ұшықтау арқылы аластайды. «Ұшынудың да түр-түрі бар. Адам қорықса да, қуанса да ұшынады. Соның кесірінен адамға ауру жабысып, жүйке жүйесінің, ағзалардың жұмыс істеу қызметі бұзылады», – деп түсіндіреді мұны емші.

Жаңыл емші әр адамды әр түрлі тәсілмен емдейді. Емнің ешбірі бір-біріне ұқсамайды. Қалай сездіреді, сол арқылы емдейді. Ғайыптан бойына құйылатын сезім «Мынаны істе!» дегендей белгі береді. Мұндай тылсым күштің сырын емшінің өзі де түсіндіре алмайды. Бірақ сол тылсым күш ниет етіп келген науқасқа шынында шипа болады.

Жазылмайтын ауру жоқ дейді

Қырық жылдың ішінде Жаңыл емшінің алдынан сан түрлі науқастар өтті. Жын-пері тиген адамдар, полиартрит, эпилепсия, гангрена секілді диагнозбен сырқаттанып келген жандарға көп көмектесті. Кесел мен тіл-көзді ғана емес, қарғыс, ырым-дуа, зиянкесті қайтарма, көшірме арқылы тазалайды. Жын-пері тигендерді емдейді. Он жылдан астам бала сүймеген жұптардың шаңырағында бесік жыры естілуіне жәрдем берген кезі көп. Оған кәсібім жүрмей қалды, ісім кері кетті деп баратындар да жетерлік. Қиналған адамдарға ем арқылы да, сөз арқылы да жәрдем, бағыт-бағдар беру, проблеманың түйінін табу, стресстен шығу секілді нәрселер Жаңыл емшінің күнделікті жұмысы.

Ол адамдарды 3, 7 немесе 10 күн кел деп әуре-сарсаңға салмайды. Жеңіл-желпі кеселі барлар бір дем салғаннан-ақ сауығып кетіп жатады. Ал күрделі ауруларды емші біраз уақыт бақылауына алады, ол адам тек аптасына не айына бір келіп отыруы мүмкін, бірақ емделгенше өз қадағалауында ұстап отыратыны бар.

Емші апа науқастардың лажы болса бетпе-бет ем алғанын дұрыс көреді. Бірақ қиын жағдайларда қарап отыра алмайды, қашықтықтан емдеуге кіріседі. Оған Кореядан, Қытайдан, Бельгиядан да қазақтар хабарласып жатады. Ондайда бейнеқоңырау арқылы ем жасайды.

Жаңыл емші кей науқастарды дәрігерге жібереді. Себебі тек медицинадан ғана жазылатын аурулар болады. Емшінің кейде кеселді қайтару үшін молдалармен де, дәрігерлермен де біріге ем жасайтыны бар. Сондықтан өзі де дәрігерлермен, имамдармен, молдалармен үнемі байланыста. Ол: «Жазылмайтын ауру, бала көтермейтін әйел жоқ», – дейді. Туа біткен кемістік болмаса, барлық нәрсенің шипасы бар екенін айтады.

Таң қалатын оқиғалар

Бірде Жаңыл емшіге жас келіншек келді. Екінші ұлын босанған соң өзінен-өзі талып қалатын кеселге ұшыраған екен. Отбасындағылар не дерт екенін білмей дал болады. Аурумен екі жарым жыл апраплысқан оны Алматыға, сосын Ташкентке де апарады. Дәрігерлер  «эпилепсия» деген диагноз қойыпты. Жазылмайтынын айтып, есепке алмақ болған. Өмір бойы дәрі ішіп, бақылауда болатынын айтыпты. Мұны қазақшылықта «пері тиген» дейді. Мұндайдың талайын көріп жүрген Жаңыл емші қазақи ем жасап, дұғалармен дем салған соң, келіншектің беті бері қарап, ауруынан құлан-таза айыққан.

Арада жылдар өткенде әлгі келіншек тағы да қыз босанады. Нәрестенің оң аяғы құдды күйіп қалған секілді болып туылған. Жара асқынып, үлкейіп бара жатқан соң бөпесін көтеріп, келіншек тағы да Жаңыл емшіге барады. Аллаға сиынып ем бастаған емші: «Бастысы – сүйегі аман. Жарасы қарақотырланып жазылады», – деген  екен. Айтқанындай, бірнеше күннен кейін сәби аяғындағы жара жайлап жазыла бастайды. Ақыры жарадан із де қалмай, толық сауыққан.

«Бір әйелдің 13 жыл бойы жатырында бала тұрмапты. Айы-күні жақындағанда іштегі сәби шетінеп кете береді. Оған «ұрпағы жалғаспасын» деген зиянкестік жасалған екен. Қойдың жіңішке ішегін алдырып, зиянкесті сүре арқылы ішекке аудардым. Қазір әлгі келіншектің 7 жасар қызы бар», – дейді емші.

Келесі бір оқиға мынадай: белсіздікпен ауырған жігіт біраз уақыт үйлене алмай жүреді. Жаңыл емші  кеселдің себебін анықтаған соң, кетпен әкелуін сұрайды. Жігітке сол кетпеннің саптайтын тұсымен ем жасаған соң, ол үйленіп, ұлды болған. Кейіннен келіншегімен бірге келіп, рахметін айтып кетіпті.

21 жастағы атыраулық келіншек сәбиі үш айға толғанда полиартрит деген ауруға ұшырайды. Бөпесін емізе алмай қиналғаннан омырауынан тызылдап сүт ағып тұрған оны ешкінің жүнімен, жоңышқамен, ала арқанмен емдеген соң, бұл аурумен қайта ауырмапты. Жаңыл емші бұл кезде небәрі 19 жаста болған екен.

Бүйрегі жарамай, денесі ісініп кеткен, үш ай ауруханада жатқан баланы дәрігерлер «аз өмірі қалды» деп қайтарады. Жаңыл емші сол кезде балаға 40 түйір қантқа дем салып берген. Қазір ол жігіт ағасына айналған, отбасылы азамат. Бүйек кеселі оны қайта мазаламапты. Сол секілді беті қисайған келіншекті малдың омыртқа сүйегімен, гангренаны сүзбемен емдеген жағдайлар да кездескен.

Осындай қазақтың көне емі арқылы Жаңыл емші талай адамды аяқтан тұрғызған. «Емші дерт пен дауа арасындағы елші іспеттес. Құдірет, қасиет – Алладан, біз тек себепшіміз», – дейді ол әрдайым.

А. МҰХАММЕД.

Толығырақ

Ұқсас жазбалар

Back to top button